İran devlet televizyonuna göre İran ile ABD arasındaki doğrudan görüşmeler, Bürgenstock'ta başladı. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile damadı Jared Kushner, İran Meclis ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, İran Dışişleri Bakanı Abbas, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile beraberindeki heyetler görüşmelere katılıyor.
Barış görüşmelerine ilişkin ilk açıklama ABD heyetine önderlik eden ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'den geldi.
"Birkaç saat içinde büyük ilerleme kaydettik"
Vance yaptığı açıklamada, son saatlerde önemli ilerleme sağlandığını belirterek, Trump’ın kendilerine birçok konuda diplomatik çözüm bulma yetkisi verdiğini söyledi. Vance, amaçlarının diplomasi yoluyla Orta Doğu’da kalıcı ilişkiler ve barış ortamı oluşturmak olduğunu ifade etti. İsviçre’de ABD ve İranlı müzakerecilerin, Katar arabuluculuğunda üçlü bir görüşme gerçekleştirdiği bildirildi.
Vance, "Daha büyük ilerlemeler sağlamak istiyoruz. Başkan Trump, bize bir dizi konuda diplomatik bir çözüme ulaşma görevi verdi. Asıl soru, Orta Doğu’daki ilişkileri kalıcı olarak değiştirebilecek miyiz? Lübnan’daki barışın kalıcı olmasını istiyoruz. Bölgedeki istikrarsızlığı geride bırakacağız. Bölgesel anlamda bir ateşkes için çalışıyoruz. Bu sadece bir başlangıç, bölgemiz için daha iyi bir gelecek adına çalışıyoruz. Başkan Trump’ın vizyonu, 10 yıl sonra Ortadoğu’nun önceki durumuna kıyasla tamamen farklı bir hal almasıdır. Trump yeni bir sayfa açmamızı istedi" ifadelerini kullandı.
Pakistan ve Katar'dan toplantıyı mümkün kılan taraflara teşekkür
Pakistan Başbakanı Şerif, "bu toplantının yapılmasını sağlayan vizyoner ve son derece dinamik liderliği" nedeniyle ABD Başkanı Trump'a teşekkür etti.Toplantıda "harika" görüşmeler yapacaklarına ve bunların ileride verimli sonuçlara yol açacağına inandığını belirten Şerif, "Umarım evlerimize döndüğümüzde elimizde dünya çapında barış, ilerleme ve refahı destekleyecek harika bir belge olacak." diye konuştu. Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Al Sani de anlaşmanın "sadece bölgenin güvenliği açısından değil, aynı zamanda dünyanın güvenliği ve küresel ekonomi açısından da büyük öneme sahip olduğuna" dikkati çekti.
Bu "tarihi" toplantıyı mümkün kılan taraflara liderlikleri ve kararlılıkları için teşekkürlerini sunan Al Sani, "Aslında asıl kutlama bu değil, nihai anlaşmaya vardığımızda yapacağımız kutlama olacak. Bunun sadece bir başlangıç olmasını umuyorum." ifadelerini kullandı.
İran, İsrail'in lübnan'daki operasyonlarının durmasını istiyor
Toplantı öncesinde İran yönetimi, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarının sürmesi halinde ABD ile yapılan anlaşmanın uygulanamayacağını duyurdu. İranlı yetkililer, ateşkes ihlallerini görüşmelerin en önemli gündem maddelerinden biri olarak masaya taşıyacaklarını açıkladı.
Washington ise görüşmelerin başlangıçta Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması, İran petrolüne yönelik yaptırımların hafifletilmesi ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması üzerine planlandığını belirtti. Ancak Lübnan'da yeniden yükselen gerilim nedeniyle ateşkes konusu da öncelikli başlıklar arasına alındı.
JD Vance, görüşmeler öncesinde yaptığı açıklamada, "Nükleer konuda ve Lübnan'daki ateşkes konusunda ilerleme sağlamayı umuyoruz. Şu anda odaklandığımız iki temel konu bunlar" dedi.
Hürmüz Boğazı için iki şart iddiası
İran’ın Tasnim Haber Ajansı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin dikkat çeken bir haber yayımladı.
Müzakere heyetine yakın bir kaynağa dayandırılan haberde, Lübnan’daki ateşkese uyulmadığı sürece boğazın gemi trafiğine açılmayacağı belirtildi.
Kaynak, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yalnızca Lübnan’daki ateşkesin korunmasının yeterli olmayacağını, İran petrolünün satışına izin veren muafiyetlerin de çıkarılması gerektiğini ifade etti.
"Görüşmelerde İran'ın gündeminde nükleer konular yer almıyor"
İsviçre'de ABD'yle İran heyeti arasında mutabakat metninin görüşüleceği toplantılarda İran'ın nükleer faaliyetlerine ilişkin konuların görüşülmeyeceği belirtildi. Fars Haber Ajansı'na konuşan ismi açıklanmayan İranlı kaynak konuya ilişkin bilgi verdi.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Mariano Grossi'nin İsviçre'ye gittiği yönünde iddialar olduğunu aktaran kaynak, Grossi'nin görüşmelerin yapıldığı yerde bulunmadığını ve İran'ın gündeminde hiçbir nükleer başlık olmadığını vurguladı.
Söz konusu kaynak sözlerini şöyle sürdürdü:
"Ayrıca İran heyetinde de nükleer komiteden hiçbir üye bu ziyarette yer almıyor. Bu konu görüşmelerin gündeminde değil. Nükleer konuyla ilgili müzakereler ise ancak 1, 4, 10 ve 11. maddelerin uygulanmaya başlanmasının ardından İran'ın gündemine alınacaktır."
Görüşmelerin gece saatlerine kadar sürmesi bekleniyor
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, sabah saatlerinde arabulucu ülkelerle ayrı temaslar gerçekleştirileceğini, öğleden sonra ise ABD, İran, Katar ve Pakistan'ın katılımıyla dörtlü oturum düzenleneceğini açıkladı.
İran heyeti, görüşmelerin gece saatlerine kadar devam etmesini planladıklarını ve şu aşamada ek bir müzakere günü öngörülmediğini bildirdi.
Kalibaf, ABD ile görüşmelerinin başlamasının ardından ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından, ABD'nin Mina'daki ilkokula düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybeden çocuklara ilişkin temsili bir görüntü paylaştı.
Görüntülerde, çocukların eğitim gördükleri sırada saldırıya uğradığı ve saldırının ardından Kalibaf’ın, hayatını kaybeden çocuklardan birinin sırt çantasını alarak uçağa bindiği görülüyor.
İsviçre, İran, Pakistan ve ABD heyetlerinin, mutabakat zaptı müzakereleri için ülkeye gelmesini memnuniyetle karşıladığını bildirmişti.
İran ile ABD arasında varılan mutabakat
İran ve ABD, Pakistan aracılığında yapılan müzakere süreci kapsamında 14 Haziran'da savaşın durdurulması ve taraflar arasındaki sorunların görüşmelerle çözülmesini öngören 14 maddelik bir mutabakata vardıklarını duyurmuştu.
İslamabad Mutabakatı adı verilen mutabakat zaptı, 18 Haziran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump tarafından dijital ortamda imzalanarak yürürlüğe girmişti.
Mutabakat, Lübnan dahil olmak üzere savaşın sona erdirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın açılması, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması gibi maddeleri içeriyor.
